Ιστορα

«Μερπη», «Ακς» «Σφανος», «Σιφντο», «Αστρογνιο», εναι μερικ απ τα ονματα που αποδδονται στο νησ της Σφνου κατ τη μακρχρονη ιστορικ πορεα του.

Την ονομασα «Σφνος» το νησ την οφελει στο Σφνο, γιο του Αττικο ρωα Σονιου και πρτου οικιστ του νησιο, , σμφωνα με λλη εκδοχ, στο επθετο «σιφνς» που σημανει «κενς» - «κοφιος» και παραπμπει στην παρξη πολυριθμων στον, αποτλεσμα της ντονης μεταλλευτικς δραστηριτητας.

Απ τους τφους και τα θεμλια οικισμν που ανακλυψε ο αρχαιολγος Χρστος Τσοντας σε παρκτιες κυρως θσεις του νησιο, λλ και απ νετερα στοιχεα της αρχαιολογικς ρευνας συνγεται τι η πρτη κατοκηση στο νησ γινε τουλχιστον την τρτη χιλιετα π.Χ. Ως πρτοι κτοικοι αναφρονται οι Πελασγο και αργτερα οι Κρες, οι Λλεγες και οι Φονικες. Σμφωνα με τη μυθολογα, οι κτοικοι αυτο εκδιχτηκαν απ το βασιλι της Κρτης Μνωα, ο οποος εγκατστησε στις Κυκλδες τους γιους του ως ηγεμνες.

Απ τα αρχαιολογικ ευρματα τεκμαρεται τι το νησ γνρισε μεγλη ακμ και αναδεχτηκε σε κντρο του πρωτοκυκλαδικο πολιτισμο κατ την 3η χιλιετα π.Χ., εν σμφωνα με την παρδοση, μετ τον Τρωικ Πλεμο, εγκαταστθηκαν στη Σφνο ωνες με επικεφαλς τον Αλκνορα. Με την φιξη των νων οικιστν ξεκιν μια να εποχ κατ την οποα ιδρεται, σμφωνα με τον Ηρδοτο, το «στυ» στην ανατολικ πλευρ του νησιο, στο σημεριν Κστρο.

Η Σφνος υπρξε να απ τα πλουσιτερα μρη του αρχαου κσμου, χρη στα χρυσωρυχεα, τα αργυρωρυχεα και την ανπτυξη της κεραμικς τχνης. Εδ λειτοργησε δη απ την τρτη χιλιετα π. Χ. το δετερο αρχαιτερο αργυρωρυχεο στον κσμο! Ο πλοτος αυτς επιβεβαινεται τσο απ τις μελτες και τις ανασκαφς σο και απ την κοπ νομσματος γρω στο 600 π.Χ.. Οι Σιφνιο ταν οι πρτοι που κοψαν χρυσ νμισμα και οι πρτοι που χραξαν και τις δυο ψεις των νομισμτων. Επσης χαραχτηριστικ δεγμα της ακμς του νησιο αυτ την περοδο εναι η ανοικοδμηση, το 525 π.Χ., του γνωστο “Θησαυρο των Σιφνων” στο Ιερ των Δελφν, ενς κτηρου ιωνικο ρυθμο με πλοσια γλυπτικ διακσμηση, ιδιατερη αισθητικ και καλλιτεχνικ αξα . ταν το πρτο ολομρμαρο κτριο της Ηπειρωτικς Ελλδας. Την πρσοψη κοσμοσαν δυο γυναικεα αγλματα παρμοια με τις Καρυτιδες του Παρθεννα, 100 χρνια πριν χτιστε ο Παρθεννας! Παρλληλα στις μα απ τις τρεις πλεις του νησιο, στο στυ, κατασκευστηκαν αγορ και πρυτανεο απ παριαν μρμαρο.

Κατ τους περσικος πολμους η Σφνος λαβε μρος στη ναυμαχα της Σαλαμνας με μα πεντηκντορο και αργτερα γινε μλος της Α’ και Β’ Αθηνακς Συμμαχας. Το νομα του νησιο χαρχτηκε μετ το τλος των Περσικν πολμων μαζ με τα λλα ονματα των πλεων που πραν μρος στους πολμους αυτος στον "Τρποδα των Δελφν" (σμερα στην Κωνσταντινοπολη).

Οι πληροφορες για τη Σφνο της βυζαντινς περιδου εναι εξαιρετικ περιορισμνες: κατ την πριμη βυζαντιν περοδο η Σφνος ανκε διοικητικ στην επαρχα Αχαας του Ανατολικο Ιλλυρικο και συμμετεχε στο μικρ στλο των Κυκλδων, εν κατ τη μση βυζαντιν περοδο η εμπορικ της σημασα ενισχθηκε. Επιπλον στην περοδο της εικονομαχας πολλο πνευματικο νθρωποι και κληρικο βρκαν καταφγιο στη Σφνο, συμβλλοντας τσι στην πνευματικ της ανταση.

Μετ τη Σταυροφορα του 1204 η Σφνος εντχθηκε στο Δουκτο της Νξου, που δρυσε το 1207 ο Μρκος Σανοδος. Το 1269 καταλφθηκε ξαν απ τους Βυζαντινος, εν το 1307 περιλθε στο Γιαννολη Ντακορνια, ο οποος κρυξε τον εαυτ του ανεξρτητο ηγεμνα. Ο Ντακορνια οχρωσε το Κστρο, για να αντιμετωπσει τους δοκες της Νξου που διεκδικοσαν το νησ. Το 1464 η Σφνος πρασε στην οικογνεια Γοζαδνοι και παρμεινε σε αυτος ως το 1566, που οι Τορκοι κατλαβαν τις Κυκλδες και παραχρησαν τη διοκησ τους στον Ιωσφ Νζι. Ωστσο οι Γοζαδνοι παρμειναν στο νησ ως το 1617, υποτελες στο Σουλτνο και με σκιδη δικαιοδοσα. (Το επθετο Γοζαδνος συναντται στο νησ μχρι σμερα).

Με τους ευνοκος ρους που δημιουργθηκαν απ τους ορισμος των Σουλτνων τα επμενα χρνια, σημειθηκε στο νησ μεγλη οικονομικ και πνευματικ ανπτυξη.

Η οικονομα της Σφνου στηρχτηκε στη γεωργα, στην κτηνοτροφα και στο εμπριο, και υπρξε σημαντικ, πως αποδεικνεται απ την παρξη στο νησ προξενεων της Γαλλας, της Αγγλας και της Ολλανδας.

Το 1687 ιδρθηκε στη Σφνο η περφημη Σχολ του Παναγου Τφου, γνωστ ως «Παιδευτριο του Αρχιπελγους», που δδαξαν σπουδαοι δσκαλοι, πως ο Εμμανουλ Τροχνης και ο Νικλαος Χρυσγελος. Στη Σχολ φοιτοσαν 300 μαθητς απ τη Σφνο και λλα μρη της Ελλδας με να δσκαλο για πντε χρνια. Περισστεροι απ πενντα Σιφνιο διακρθηκαν αργτερα στην εκκλησιαστικ ιεραρχα, καταλαμβνοντας επιφανες αρχιερατικος θρνους. Σαυτ το σχολεο ξεκνησε η αλληλοδιδακτικ μθοδος που εφρμοσε ο Νκος Χρυσγελος αργτερα ως πρτος Υπουργς Παιδεας ταν καθιρωσε τη Δημοτικ Εκπαδευση. Απ αυτ το σχολεο αποφοτησαν επσης 3 Σιφνιο Πατριρχες, 47 Μητροπολτες, λογοτχνες, δσκαλοι και γιατρο της εποχς.

Ταυτχρονα στη Σφνο δημιουργθηκαν συνθκες που ευνησαν την ανπτυξη του κοινοτικο θεσμο αυτοδιοκησης, με κριο ργανο τη Γενικ Συνλευση του Κοινο.

Η Σφνος συμμετεχε στην εθνικοαπελευθερωτικ επανσταση του 1821 με εκστρατευτικ σμα που οργνωσε ο Νικλαος Χρυσγελος και δραστηριοποιθηκε κυρως στην Πελοπννησο.

Μετ την Επανσταση, η Σφνος συνχισε να παρουσιζει ακμ σε λους τους τομες και κυρως στα γρμματα, αναδεικνοντας σπουδαους επιστμονες, λογοτχνες και λγιους πως οι Ιωννης Γρυπρης, Νικλαος Δεκαβλλας, Κωνσταντνος Διαλεισμς, Ικωβος Δραγτσης, ριστος Καμπνης, Απστολος Μακρκης, Αριστομνης Προβελγγιος, Θεοδσης Σπερντσας, Αντνιος Ζηλμων, Γεργιος Μαριδκης, κ..

Η Σφνος γνρισε την ιταλικ κατοχ το διστημα απ το 1941 ως το 1944.

Σφνος - Πολιτισμς

Απ την αρχαιτητα με το βασιλικ γιατρ Δφιλο το Σφνιο, (προσωπικ γιατρ του βασιλι της Θρκης Λυσμαχου, που γραψε το ργο "Περ των προσφερομνων τοις νοσοσι και υγιανουσιν") και το Σιφνι ποιητ και πρωτοποριακ μουσικ Φιλοξενδη Θεοξενδη που εισγαγε στη μουσικ ορολογα τον ρο «σιφνιζειν» (=πολ επεξεργασμνες μελωδες με χρωματισμος και εκφραστικτητα), η παρδοση στα γρμματα και τις τχνες συνεχζεται ως τις μρες μας.

Η Σφνος μετ το μεσαωνα παρουσασε μορφωτικ ανπτυξη και καλλιργεια των γραμμτων. Το πρτο γνωστ σχολεο του νησιο λειτοργησε στο Κστρο στις αρχς του 16ου αι. κτοτε, Δημοτικ Σχολεα, Ελληνικ, Γυμνσια, Παρθεναγωγεα, Σχολς Κωδικογραφας και Ρητορικς, Σχολς Εικονογραφας και Αλληλοδιδακτικ Σχολεα συνθτουν μια πλοσια παρδοση στο χρο της εκπαδευσης. Κορωνδα λων η «Σχολ του Παναγου Τφου» (απ τα μσα περπου του 16ου αι.) γνωστ και ως «Παιδευτριο του Αρχιπελγους» που αποτλεσε την πρτη περπτωση αντερης και δωρεν παιδεας στην Ελλδα και της οποας η φμη κατκτησε το πανελλνιο. Εκε ανμεσα στους Σιφνιος φοιτοσαν σπουδαστς απ’ λη την Ελλδα. Απ εκε αποφοτησαν δσκαλοι, φιλλογοι, κληρικο, ιεραπστολοι, πατριρχες, κλπ. (Περισστεροι απ πενντα Σιφνιο απφοιτοι της περινυμης σχολς, αναδεχθηκαν σε πατριρχες και μητροπολτες).

Ανμεσα στους δασκλους της Σχολς του Παναγου Τφου και ο επσης Σιφνις Νικλαος Χρυσγελος, Μγας Διδσκαλος του Γνους, πρτος Υπουργς Παιδεας του Σγχρονου ελληνικο κρτους, Γερουσιαστς και θεμελιωτς της Δημοτικς Εκπαδευσης και της Αλληλοδιδακτικς Μεθδου (Η προτομ του κοσμε την ομνυμη πλατεα στον Αρτεμνα).

Και η παρδοση συνεχζεται με «πλημμυρδα σιφνιν δασκλων» που τον 19ο και 20ο αι. κατκλυσαν τον ελληνισμ δνοντας του Φτα και Παιδεα, με δημοσιογρφους, εκδτες και τυπογρφους, λαογρφους, ποιητς, στιχουργος, ιστορικος, ζωγρφους, νομομαθες, καλλιτχνες...

·         Με τον Ιωννη Γρυπρη, ποιητ, σπουδαο μεταφραστ και εκπαιδευτικ απ τον Αρτεμνα ο οποος διετλεσε και πρτος διευθυντς του Εθνικο θετρου, και τιμθηκε με Αριστεο Γραμμτων και Τεχνν απ την Ακαδημα Αθηνν (Ο αδριντας του Ιωννη Γρυπρη βρσκεται στο προαλιο του Δημοτικο σχολεου στον Αρτεμνα).

·         με τον Απστολο Μακρκη, πολυμαθ φιλσοφο και θεολγο με αξιλογο ργο. (Η προτομ του βρσκεται στην ομνυμη πλατεα στην Καταβατ).

·         με τον Αριστομνη Προβελγγιο απ τα Εξμπελα, ποιητ, μεταφραστ, διδκτορα της φιλολογας, βουλευτ και Ακαδημακ. (Η προτομ του –φιλοτεχνημνη απ το Γιαννολη Χαλεπ, βρσκεται στο προαλιο του Γυμνασου-Λυκεου Σφνου).

·         με τον Κλενθη Τριαντφυλλο - Ραμπαγ, μαχητικ δημοσιογρφο, εκδτη και σατυρικ ποιητ (η προτομ του βρσκεται στην ομνυμη πλατεα στην Απολλωνα).

Επσης (με ενδεικτικ ανθολγηση)

·         με τους αγιογρφους Αθανσιο τον Σφνιο, (μετπειτα Μητροπολτη Θηβν), το Νικλαο Μελισσ, τον ιερομναχο Αγπιο Πρκο, (που υπογρφει ως «Δευτερεων Σφνου»), τον Απστολο Σγουρδαο, κ.α.

·         με τον Κρολο Γκιων, εκπαιδευτικ, ιστορικ, πρωτεργτη των νησιτικων Ιστοριν, που γραψε και την « Ιστορα της νσου Σφνου» το 1876.

·         με τον Ισων Δραγση - Παλαιολγο, πατριτης και φιλνθρωπος ιατρς -χειρουργς και εθνικς ευεργτης

·         με τον Νικλαο Δεκαβλλα, διδκτορα του Πανεπιστημου Αθηνν και συντκτη του «Ιστορικο Λεξικο» της Ακαδημας Αθηνν.

·         με τον Νκο Γ. Σταφυλοπτη, εκδτη, λογοτχνη, δημοσιογρφο, και ποιητ που επιμελθηκε την «Ανθολογα Σιφνων ποιητν» και τη βραβευμνη απ την Ακαδημα Αθηνν συλλογ «Τα λακ τραγοδια και τα κλαντα στη Σφνο» (1998).

·         με τον Αντνιο Μαγγανρη-Δεκαβλλε, νομικ, νομολγο, διδκτορα Φιλοσοφας, καθηγητ Πανεπιστημου στις Η.Π.Α., και ποιητ βραβευμνο απ την Ακαδημα Αθηνν.

·         με τον Στλιο Σπερντσα, γιατρ, ποιητ και αρθρογρφο, πρεδρο της νωσης Ελλνων Λογοτεχνν και της νωσης Ιατρν Λογοτεχνν, που γραψε και αναγνωστικ για το Δημοτικ & το Γυμνσιο, με πολλς βραβεσεις και διακρσεις μεταξ των οποων και με το Αργυρ Μετλλιο της Ακαδημας Αθηνν για τη επδοση του στην παιδικ λογοτεχνα. (Το γνωστ χριστουγεννιτικο τραγουδκι "Χινια στο Καμπαναρι" εναι δικ του!).

·         με τον Γεργιο Μαριδκη, καθηγητ στην δρα του Ιδιωτικο Διεθνος Δικαου της Νομικς Σχολς του Πανεπιστημου Αθηνν και Ακαδημακ.

·         με τον Θεοδση Σπερντσα, φιλλογο, εκδτη, Μγα Λογοθτη της Εκκλησας της Ελλδας, συγγραφα, λογοτχνη και ποιητ που τιμθηκε με το Χρυσ Βραβεο της Ακαδημας Αθηνν.

·         με το Μανλη Κορρ, θεατρικ συγγραφα τα ργα του οποου μεταφρστηκαν και ανβηκαν σε πολλς χρες του κσμου, πρεδρο της Ελληνικς Εταιρεας Θεατρικν Συγγραφων και διευθυντ για πνω απ 20 χρνια του Θεατρικο Μουσεου.

·         με τον Αντνη Πρκο, συγγραφα, βραβευμνο ποιητ, δικαστ, Πρεδρο Εφετν και μλος της Εταιρας Ελλνων Λογοτεχνν.

·         με τους ζωγρφους Ιωννη Μαρολη, Νικλαο Μαρολη και Κωσταντνο Πανριο (πολλ ργα του τελευταου εκτθενται στην Εθνικ Πινακοθκη).

·         με τον Κων/νο Διαλησμ, συγγραφα, ποιητ, εκδτη του περιοδικο «Ανπλασις» και ιδρυτ των εκπαιδευτηρων «Διαλησμ»με τον Κων/νο Διαλησμ, συγγραφα, ποιητ, εκδτη του περιοδικο «Ανπλασις» και ιδρυτ των εκπαιδευτηρων «Διαλησμ».

·         με τον Αντνιο Ζηλμονα, πρωτοδκη, πρεδρο πρωτοδικν και Πρεδρο του Αρεου Πγου.

·         με την Μαρα Χρυσγελου, πρτη ελληνδα δικηγρο παρ’ Αρεω Πγω.

·         με τον Ικωβο Δραγτση, κορυφαο παιδαγωγ αρχαιολγο και συγγραφα.

·         με τον Κστα Ρωμνο, δημοσιογρφο, συγγραφα, ποιητ και εκδτη ελληνικν αγγλικν και αραβικν εφημερδων στο Κιρο.

·         με τον Αιμλιο Δραγτση, φιλλογο και θεατρικ συγγραφα.

·         με το Νικλαο Καμπνη, δημοσιογρφο και εκδτη.

·         με τον ‘Αριστο Καμπνη, ποιητ, συγγραφα, μεταφραστ, δημοσιογρφο, εκδτη, και πρεδρο της νωσης Συντακτν Ημερησων Εφημερδων Αθηνν.

·         με τον Αριστεδη Πρκο, δικηγρο, συγγραφα και ποιητ.

·         με τον γγελο Κοσμ, συγγραφα, δικηγρο και λαογρφο.

·         με τους ποιητς Γ. Β. Πρκο, Ιωννη Βαλ, Ισμνη Καραωσηφδου-Πολτου, Λανδρο Πολενκη, Γιργο Λκο (της πρτης μεταπολεμικς γενις των Ελλνων Ποιητν).

·         με το Χρστο Κουλορη, εκπαιδευτικ, συγγραφα και πολυβραβευμνο ποιητ.

·         με τον Λευτρη Σταυριαν, παγκσμια διακεκριμνο Ιστορικ, καθηγητ των τμημτων Ιστορας των Πανεπιστημων Νorth Western και της Καλιφρνιας, συγγραφα του πολυσυζητημνου σχολικο βιβλου “Ιστορα του Ανθρωπνου γνους», βιβλα του οποου διδσκονται ακμα στις ΗΠΑ.

·         με τον Μνο Φιλιππκη, λαογρφο και λγιο.

·         με τον Νκο Καλαμρη, εκπαιδευτικ και συγγραφα.

·         με τις εκλεκτς ηθοποιος Μαρη Αρνη, Ευδοξα Σταματοπολου (Δεπστα), Ειρνη Βασιλκη, Λλα Πατρικου κ.α.

·         με την Βαρβρα Φιλιππκη, αρχαιολγο, που κανε ανασκαφς στην Ακρπολη του γιου Ανδρα.

·         με τη Φραγκσκη Ψαχαροπολου- Καρρη, μουσικ και παραγωγ ραδιοφωνικν και τηλεοπτικν εκπομπν στην Ε.Ρ.Τ., που οραματστηκε, πρωτοσττησε στη δημιουργα δημιοργησε εργαστριων μουσικς σε νησι μεταξ των οποων και το Μουσικ Εργαστηρου Σφνου (που λειτουργε στο Κτω Πετλι με τον ττλο Μουσικ Εργαστρι "Φραγκσκη Ψαχαροπολου-Καρρη" ).

·         με τον Σταμτη Πολενκη, γνωστ γελοιογρφο και αντιστασιακ σκιτσογρφο την περοδο της κατοχς.

·         με τον Νικλαο Βερνκο-Ευγενδη, πρεδρο του Ευγενιδου Ιδρματος, εφοπλιστ.

·         με τον Ευγγελο Θ. Παντζογλου, αεροναυπηγ, συνεργτη του Αριστοτλη Ωνση και καταξιωμνο φωτογρφο του νησιο.

·         με τον Στυλιαν Πρκο, εφευρτη, κληροδτημα του οποου αποτελε το ομνυμο Φιλανθρωπικ δρυμα στο κντρο του νησιο.

·         με τον Αντνιο Γ. Τρολλο, εκπαιδευτικ, λαογρφο και συγγραφα που βραβετηκε απ την Ακαδημα Αθηνν για το διδακτικ και συγγραφικ του ργο το 1988 και απ την Ευρωπακ νωση λογοτεχνν με το Χρυσ της βραβεο το 2009.

·         με τον αρχιμανδρτη Φιλρετο Απ. Βιτλη, συγγραφα, μελετητ, ιεροκρυκα.

·         με το Νκο Α. Σταυριαν, συγγραφα, λογοτχνη, ερευνητ.

Και στις μρες μας...

·         με τον κ. Σμο Μιλτ. Συμεωνδη, ιστοριοδφη, ιστορικ και συγγραφα της «Ιστορας της Σφνου» και των «Σιφνιακν» (επετηρδες Ιστορικς λης της Σφνου -22 τμοι ως σμερα που εκδδονται κθε χρνο με δαπνη του Δμου Σφνου).

·         με τον κ. Ττο Πατρκιο, νομικ, κοινωνιολγο, συγγραφα, μεταφραστ και σπουδαο ποιητ βραβευμνο στην Ιταλα, τη Γαλλα και τη Γερμανα αλλ και με το Μεγλο Κρατικ Βραβεο το 1994 και απ την Ακαδημα Αθηνν το 2008 για το σνολο του ργου του.

·         με τον κ. Γιργο Ξ. Ματζουρνη, δημοσιογρφο και λογοτχνη, μλος της E.Σ.H.E.A. και της Εταιρεας Συγγραφων.

·         με τον κ. Νικλαο Γ. Προμπον, εκπαιδευτικ (Γυμνασιρχη –Λυκειρχη επ 25ετα στη Σφνο), υπηρεσιακ πρεδρο της Κοιντητας Απολλωνας Σφνου (1974) και συγγραφα, που προσφρει τις υπηρεσες του στην τοπικ κοινωνα απ διφορες κατ καιρος, τιμητικς και μισθες θσεις.

·         με τον κ. Μμη Ντ. Λεμον συγγραφα και ποιητ

·         με την κα Ουρανα Απ. Καλογρου, εκδτρια και λογοτχνη

·         με την κα Τζουλιτα Καρρη, ποιτρια και παραγωγ ραδιοφωνικν εκπομπν.

·         με τον κ. Γιργο Μπρουνι, ποιητ που βραβετηκε απ την Ακαδημα Αθηνν το 2010 για την ποιητικ συλλογ του «Τντα στον αρα» (2009).

·         με τον Ευροβουλευτ Νκο Π. Χρυσγελο.

·         με 10 βουλευτς,

·         με 2 υπουργος και

·         με αμτρητους λακος ποιητς, επιστμονες και καλλιτχνες ως τις μρες μας.

 


Στο νησ σμερα κυκλοφορον δυο τοπικς εφημερδες, τα "Σιφνακ Να" και η "Σφνος" που εναι και η Αρχαιτερη της Ελλδας (εκδδεται ανελλιπς απ το 1880), καθς και μα διαδικτυακ εφημερδα το "Σιφνακ Φως".

Η «Εταιρεα Σιφνακν Μελετν» οργνωσε στο νησ (1998, 2002, 2006, 2010) τσσερα Διεθν Σιφνακ Συμπσια με εκατοντδες εισηγητς και συνδρους απ’ λο τον κσμο, και με ενδιαφρουσες επιστημονικς ανακοινσεις και εισηγσεις που αφορον στη Σφνο (Στην περοδο της Αρχαιτητας, του Βυζαντου, της Φραγκοκρατας και της Τουρκοκρατας αλλ και στους νετερους χρνους, στην Αρχιτεκτονικ της Σφνου, την Γεωλογα τη Λαογραφα και τη Λογοτεχνα της) .Τα πρακτικ των Συμποσων κυκλοφορον σε ντυπη και ηλεκτρονικ μορφ και αποτελον σημαντικ πηγ για την ιστορα του νησιο μας.

Το 2007 ο Ελβετικς Οργανισμς Τουρισμο βρβευσε τη Σφνο ως «το Νησ των Ποιητν και του Πολιτισμο».

Κθε χρνο πραγματοποιονται δεκδες πολιτιστικς εκδηλσεις στο νησ που συνεχζουν την παρδοση στα γρμματα, τις τχνες και τον πολιτισμ γενικτερα.

Εκκλησες - Μοναστρια

Στεν συνδεδεμνα με την ιστορα, την αρχιτεκτονικ παρδοση και τη θρησκευτικ – κοινωνικ ζω της Σφνου εναι οι πολυριθμες εκκλησες και τα μοναστρια του νησιο.

Απ ιστορικ ποψη, οι Σιφνιο επωφελθηκαν απ τα προνμια που τους παραχρησαν οι Τορκοι σουλτνοι σχετικ με την ελεθερη εκδλωση της χριστιανικς τους πστης. τσι το 1646 συστθηκε η Αρχιεπισκοπ Σφνου, η οποα περιελμβανε, εκτς απ τη Σφνο, τα νησι Αμοργ, Ανφη, Αστυπλαια, Ηρακλει, ο, Μκονο, Σριφο, Σκινο και Φολγανδρο.

Αργτερα, οι Σιφνιο συνθιζαν να κληροδοτον τα περιουσιακ τους στοιχεα σε εκκλησες μοναστρια και να αναλαμβνουν διφορες υποχρεσεις απναντι σε αυτ με την τλεση τελετουργιν (κυρως πανηγυριν).

Απδειξη της θρησκευτικς παρδοσης των Σιφνιν ο αριθμς των εκκλησιν και Μοναστηριν που υπρχουν στο νησ. Ο αριθμς αυτς (237) εναι o μεγαλτερος απ κθε λλο νησ των Κυκλδων, αναλογικ με τη συνολικ κταση του νησιο.

Πολλς απ τις εκκλησες και τα μοναστρια της Σφνου χουν χαρακτηριστε ιστορικ μνημεα και χουν τερστιο θρησκευτικ και αρχιτεκτονικ ενδιαφρον. Εκκλησιαστικς επιτροπς και «αδερφτα» φροντζουν με αξιοζλευτη συνπεια και εθελοντικ εργασα για τη συντρηση ακμα και αυτν που βρσκονται σε περιοχς μη προσβσιμες απ τροχοφρα.

Οι ενοριακο ναο στη Σφνο εναι οκτ: του Αγου Σπυρδωνα στην Απολλωνα, που αποτελε και το Μητροπολιτικ Να του νησιο, της Παναγας της Κχης στον Αρτεμνα, των Ταξιαρχν στον γιο Λουκ, του Αγου Ιωννη του Προδρμου στο Πνω Πετλι, της Ζωοδχου Πηγς στο Κτω Πετλι, της Παναγις Ελεοσας στο Κστρο, του Αγου Νικολου στα Εξμπελα και του Αγου Γεωργου στην Καταβατ.

Αν και καννα μοναστρι στις μρες μας δεν εναι ενεργ, τα μοναστρια της Σφνου εξακολουθον να χουν ιδιατερη ιστορικ και θρησκευτικ αξα.

Το μοναστρι της Βρυσιανς στα Εξμπελα, τo μεγαλτερo του νησιο, κτστηκε τον 17ο αινα και εναι αφιερωμνο στο Γενθλιο της Θεοτκου. Εκε στεγζεται το Μουσεο Εκκλησιαστικς Τχνης και στα εκθματ του περιλαμβνονται ντυπα παλαιν εκδσεων, να ευαγγλιο του 1796, το Πατριαρχικ Συγγλιο που παραχωρε προνμια στη Μον, λειψανοθκες, εξαπτρυγα, ιερ σκεη, μφια, εικνες, να ιερατικ φελνιο εξαιρετικς τχνης, κ..

Το μοναστρι του Προφτη Ηλα του Αψηλο, στην κορυφ του ομνυμου και ψηλτερου βουνο της Σφνου (σε υψμετρο 700 μτρων περπου), το οποο οικοδομθηκε πνω στα ερεπια αρχαας ακρπολης. Στα δεξι του μοναστηριο βρσκεται το μικρ εκκλησκι του Αγου Ελισαου.

Το μοναστρι του Χρυσοστμου στο Κτω Πετλι εναι να ιστορικ μοναστρι της Σφνου στα ανατολικ του οικισμο, που σμφωνα με την παρδοση λειτοργησε το πρτο Ελληνικ σχολεο του νησιο, πιθαντατα το 1650. Στη Μον αυτ στεγστηκε απ το 1835 και μετ η περφημη Σχολ του Αγου Τφου.

Το μοναστρι της Παναγις του Βουνο, (σντομη παρκαμψη δεξι στο δρμο Απολλωνας - Πλατ Γιαλο), με ιδιατερη αρχιτεκτονικ ομορφι και καταπληκτικ θα προς τον οικισμ, την παραλα του Πλατ Γιαλο και το απναντι νησκι της Κιτριανς. Η εκκλησα εναι τρισυπστατη – αφιερωμνη στα Εισδια της Θεοτκου, στους Αγους Κωνσταντνο και Ελνη και στον γιο Νικλαο – και φρεται τι κτστηκε στις αρχς του 19ου αινα.

Το μοναστρι της Παναγας των Φυρογεων (16ος αινας), βρσκεται στο δρμο προς το Βαθ, πνω στη διασταρωση με τον περιφερειακ δρμο Απολλωνας. Πιθαντατα οφελει την ονομασα του στα κκκινα χματα που υπρχαν στην περιοχ. Παλιτερα διμεναν σε αυτν, κατ τους χειμερινος μνες, οι μοναχο του Α Νηγι του Αψηλο. Η Μον επισκευστηκε τη δεκαετα του 70 απ την Ελληνικ Εταιρεα Περιβλλοντος και Πολιτισμο και η αναστλωση της επιβραβετηκε με την απονομ του τιμητικο Διπλματος Europa Nostra.

Εκκλησες με ιδιατερα επιβλητικ παρουσα, εναι η Παναγα η Χρυσοπηγ, η Πολιοχος της Σφνου, που συνδει την ιστορα της με μια σειρ θρησκευτικν παραδσεων και θρλων και αποτελε σημεο αναφορς χι μνον για τους Σιφνιος αλλ και για λους τους λληνες ορθδοξους. Ακμα η Παναγα η Πουλτη, ιδικτητη εκκλησα κτισμνη το 1870, στην ανατολικ πλευρ της Σφνου, κτω απ τον Αρτεμνα, η Εκκλησα των Επτ Μαρτρων ( Επταμρτυρος) κτισμνη «πνω» στη θλασσα κτω απ το λφο του Κστρου, ο Σταυρς του Φρου (στον ομνυμο οικισμ) και ο Α Σστης στα παλι αργυρωρυχεα της Σφνου, απ τα αρχαιτερα του κσμου.

Πολλς ακμα οι εκκλησες που μπορε να επισκεφτε ο επισκπτης σε κθε οικισμ της Σφνου:

Στα Εξμπελα: οι εκκλησες του "Γρου" ι Νικλα, που υπρχει και ο τφος του ποιητ Αριστομνη Προβελγγιου, του Αγου Αθανασου, του Αγου Δημητρου, του Αγου Γεωργου, της Αγας Κυριακς, του Χριστο, της Αγας Βαρβρας και της Παναγις, εν περιφερειακ του οικισμο οι εκκλησες του Αγου Στυλιανο, της Παναγις το Στραοπδι, του ι Γιννη στην Κορακι, της Αγας Φωτεινς, του ι Γιργη του Μαστιχ, του Αγου Τρφωνα, της Αγας ννας.

Στην Καταβατ: Η Παναγα η Αγγελκτιστη, τρκλιτη εκκλησα με κωνοειδ τρολο και επιτοχιες αγιογραφες, την οποα, πως λει η παρδοση, χτισαν και λειτουργον γγελοι. Δπλα της βρσκεται το εκκλησκι του Αγου Ελευθερου. λλες εκκλησες της Καταβατς εναι της Ευαγγελστριας, των Αγων Σαρντα, του ι Γιωργκη, του Χριστο, του ι Γιργη τ’ Απελα?τη, του Προφτη Ηλα του Χαμηλο, του ι Γιννη του Ελεμονα.

Στην Απολλωνα: η Παναγα η Ουρανοφρα (Γερανιοφρα), οι εκκλησες της Σωτρας, του Σταυρο, του Ταξιρχη, του Αγου Αθανασου, του Χριστο, του Αγου Σζοντα, του Αγου Αντωνου, του Αγου Νικολου (στην Πηγ), της Παναγις του Μπαρο, και στην ευρτερη περιοχ της Απολλωνας της Αγας Βαρβρας, των Αγων Αποστλων, του Ρδου του Αμραντου, της Αγας Τριδος, του Αγου Αρτεμου (που στεγστηκε το πρτο αλληλοδιδακτικ σχολεο και το πρτο Σχολαρχεο της ελεθερης Σφνου), το παλι γυναικεο Μοναστρι του Αγου Ιωννη του Θεολγου (στου Μονγκο).

Στον Αρτεμνα: η Παναγα της μμου, η Παναγα του Μπαλ, ο ι Πτρος, ο γιος Σπυρδωνας και η Αγα ννα.

Στον γιο Λουκ: ο γιος Κωνσταντνος, ο ι Λοκας, ο ι Γιργης τ’ Αφντη, η Παναγι τα Γουρνι, που πρε το νομ της απ τις γορνες που βρσκονταν στο ποτμι και πλεναν τα ροχα τους οι νοικοκυρς. Στην εκκλησα, - δισυπστατη, αφιερωμνη στην Παναγα και στον γιο Νικλαο - υπρχουν τοιχογραφες του Σιφνιο ιερομναχου Αγπιου του Δευτερεοντος, με προεξχουσα την τοιχογραφα του Κκλου της ζως.

Στο Πνω Πετλι: οι εκκλησες του Αγου Ιωννη του Θεολγου (Θεολογκι), του Αγου Τρφωνα, της Αγις Παρασκευς, του ι Γιργη της Πατσνας και του ι Αντπα (μετχι του Αγου ρους, που στα χρνια της Επανστασης λειτοργησε το πρτο προπαρασκευαστικ σχολεο της Σφνου, που δρυσε ο Νικλαος Χρυσγελος).

Στο Κστρο: οι εκκλησες της Θεοσκπαστης, του Αγου Νικολου, της Αγις Αικατερνης, της Κομησης της Θεοτκου, του Αγου Ιωννη Προδρμου, του Αγου Ιωννη του Θεολγου, των Ταξιαρχν, του ι Γιργη του Γιαλο ( της Σερλιας) κ.. Το πλθος των εκκλησιν στον οικισμ του Κστρου (εικοσιδο εκκλησες μνο στο εσωτερικ του οικισμο) αποδεικνεται και απ την παρξη του τοπωνυμου «Των Πολλν Εκκλησιν». Δεξι στην εσοδο του οικισμο βρσκονται οι δο εκκλησες του Αγου Στεφνου και του Αγου Ιωννη του Καλυβτη, που λειτοργησε απ το 1687 ως το 1835 η περφημη Σχολ του Αγου Τφου, γνωστ ως «Παιδευτριο του Αρχιπελγους».

Στο Κτω Πετλι: οι εκκλησες του ι Νικτα, του ι Σστη, του Αγου Γεωργου, της Αγις Παρασκευς, της Παναγις τα Σκαλκια. Στις ντιες παρυφς του χωριο βρσκεται η γραφικ εκκλησα της Παναγας του Κοκια (Μυρτιδιτισσας 1614).

Μερικς μνο απ τις εκκλησες που αξζει να επισκεφτε κανες, χι μνον για θρησκευτικος λγους αλλ και για να απολασει τις πολλς και διαφορετικς εικνες της Σφνου εναι: Η εκκλησα του Αγου Συμεν και του ι Νηγι του Τρουλακιο που δεσπζουν πνω απ τον ρμο των Καμαρν, η εκκλησα του Αγου Ανδρα στο λφο της Αρχαας Ακρπολης αλλ και του Αγου Νικτα στο Σελλδι, η δισυπσταστη εκκλησα του Αγου Πολυκρπου στο γραφικ κλπο της Χερρονσου, η δκλιτη εκκλησα των Ταξιαρχν στο Βαθ, οι γιοι Ανργυροι στην Αγα Μαρνα Καμαρν και στο δρμο της Απολλωνας, η Παναγι το Τσο Νερ, η εκκλησα της Παναγας της Κιτριανς στο νησκι της Κιτριανς ξω απ τον Πλατ Γιαλ που χρονολογεται στα τλη του 10ου-11ου αινα, το ξωκλσι του Αγου Χαραλμπου στο μονοπτι που εννει το Γλυφ με τη Χρυσοπηγ, η Αγι Σοφι και ο ι Γιργης ο Καραβοστσης στον Πλατ Γιαλ.

Αξζει, τλος, να περπατσει κποιος μσα στην περιοχ της “Natura”, προκειμνου να επισκεφτε εκκλησες μοναδικς ομορφις και απλτητας, πως το μοναστρι του Ταξιρχη της Σκφης, το ξωκλσι του ι Στθη, η εκκλησα της Αγας Μαρνας και του Αγου Κωνσταντνου στο Φλμπουρο, η Παναγι του Νλιου, ο ι Γιννης του Μαρου Χωριο, ο ι Νικλας Τ’ Αεριν, η Αγι Αικατερνη η Κπφαρη, ο γιος Πολκαρπος στο Καλαμτσι.

Αρχαιολογικο χροι

Αρχαα ορυχεα

Το υπδαφος της Σφνου αποτελεται κυρως απ σχιστλιθους, γνεσιους και μρμαρα, αλλ επσης εναι και μεταλλοφρο και περιχει αργυροχο μλυβδο, χαλκ, σδηρο και ψευδργυρο, στοιχεο που διαδραμτισε καταλυτικ ρλο στην ανπτυξη του νησιο απ την προστορικ εποχ, καθς η ναρξη της εκμετλλευσης των μεταλλοφρων κοιτασμτων δωσε θηση στη γενικτερη πολιτιστικ εξλιξη, αποτελντας να απ τα κρια στδια της μετβασης απ την Εποχ του Λθου στη Εποχ του Χαλκο.

Υπρχουν δυο τοξοειδς μεταλλοφρες ζνες: Η μια με κοιτσματα αργυροχου μλυβδου βρσκεται στο βρειο τμμα του νησιο και εκτενεται απ βορειοανατολικ προς νοτιοδυτικ, απ τις θσεις γιος Σστης, γιος Συλβεστρος, Βορειν, Κψαλος και Ξερξυλο. Η δετερη εκτενεται απ την περιοχ του ι Γιννη Φρου προς Αποκοφτ και σπρο Πργο.

Στη χερσνησο του ι Σστη αποδεχτηκε τι η πρτη μεταλλευτικ δραστηριτητα για την παραγωγ αργρου και μολβδου ρχισε τουλχιστον απ την αρχ της 3ης χιλιετας π.Χ. στοιχεο που καθιστ το συγκεκριμνο μεταλλεο ως το δετερο αρχαιτερο αργυρωρυχεο του κσμου.

Εκμετλλευση ορυχεων Σφνου

(πως αναφρεται στο βιβλο «Σφνος – Ακρπολη Αγ. Ανδρα» της Χριστνας Τελεβντου κδοσης Υπουργεου Πολιτισμο).

3η χιλ. π.Χ.: Εκμετλλευση ορυχεων αργρου Αγου Σστη, Αγου Συλβστρου ( Συλβεστρου), Βορεινς, Κψαλου, Ξερξυλου.

Αρχακ εποχ (700-480 π.Χ): Εκμετλλευση ορυχεων αργρου Αγου Σστη, Αγου Συλβστρου ( Συλβεστρου), Βορεινς, Κψαλου, Ξερξυλου και εκμετλλευση μεταλλεων χρυσο περιοχς ι Γιννη Φρου, Αποκοφτο και σπρου Πργου.

19ος και 20ος αι. μ.Χ.: Εξρυξη σιδρου των μεταλλεων του Αγου Σστη, Αγου Συλβστρου ( Συλβεστρου), Βορεινς, Κψαλου.

Αρχαες ακροπλεις

Ακρπολη και οικισμς Κστρου

Το Κστρο εναι η παλι πρωτεουσα της Σφνου. Κατοικεται αδικοπα απ τους προστορικος χρνους (πρτη εγκατσταση στο λφο την 3η χιλιετα π.Χ.) ως σμερα. Πρκειται για το αρχαο «στυ» που αναφρει ο Ηρδοτος και που κμασε τον 6ο π.Χ. αι., με Πρυτανεο, μεγλο να και θατρο του Διονσου και πολυτελ δημσια κτρια απ λευκ παριαν μρμαρο («λευκφρυς αγορ»).

Στην κορυφ του λφου βρσκουμε τα ερεπια της αρχαας ακρπολης του Κστρου (6ου π.Χ. αινα), με τεχος απ σιφναικο μρμαρο, το μοναδικ μαρμρινο τεχος της εποχς αυτς στις Κυκλδες που σζεται ως σμερα.

Η αρχαα ακρπολη, οι εντοιχισμνες στα νετερα κτρια αρχαες κολνες, οι ρωμακς σαρκοφγοι που συναντμε στα σοκκια, οι ξι «λτζιες» (πλες στος απ τις οποες εισερχμαστε στον οικισμ), τα εκκλησκια του 16ου και του 17ου αι. με τα διακοσμημνα δπεδα κ.α. καθιστον λο τον οικισμ του Κστρου να ανοιχτ μουσεο.

Ακρπολη Αγου Ανδρα (13ου αι. π.Χ)

Πρκειται για τον πρτο οργανωμνο επισκψιμο αρχαιολογικ χρο της Σφνου που απλνεται στο πλτωμα του λφου του Αγου Ανδρα ( ι Ντρι για τους ντπιους) σε κταση δκα χιλιδων περπου τετραγωνικν μτρων. Οι ανασκαφς που γιναν στην περιοχ τσο τη δεκαετα 70-80 απ τη Σιφνι Αρχαιολγο Βαρβρα Φιλιππκη σο και απ την αρχαιολγο Χριστνα Τελεβντου απ το 1997 ως το 2008 φεραν στο φως το ισχυρ μεγαλοπρεπς μυκηνακ τεχος της Ακρπολης και τον πυκν πολεοδομικ ιστ που περιλαμβνει, με το μεγλο ιερ, τα οικοδομματα, τους δρμους, τα ργα διαχερισης των ομβρων υδτων καθς και πληθρα ποικλων κινητν ευρημτων. Η πλρης ανδυση της εντυπωσιακς αυτς Ακρπολης στερα απ τσες χιλιδες χρνια δειξε με τον πιο γλαφυρ τρπο τη μεγαλοπρπεια και ευρωστα του νησιο.

Ο χρος της Ακρπολης, πως και το εκθετριο με τα ευρματα απ τις ανασκαφς της περιοχς, εναι επισκψιμα λο το χρνο καθημεριν (εκτς Δευτρας και αργας) απ τις 8:30 ως τις 15:00

λλοι αρχαιολογικο χροι

Αρχαο οχυρ και ιερ στο λφο του Αγου Νικτα (6ου αι. π.Χ.)

Απ το δρμο της Χερρονσου ξεκινει ανηφορικ μονοπτι που οδηγε μετ απ 45 λεπτ πεζοπορας στην κορυφ του λφου του Αγου Νικτα που δπλα στην ομνυμη εκκλησα διακρνονται μρη απ τα τεχη αρχαου οχυρο και ιερο καθς και απομεινρια αρχαου πργου.

Αρχαο ιερ στο λφο του Προφτη Ηλα Τρουλακιο (6ου αι. π.Χ.).

Απ το δρμο της Χερρονσου ξεκινει ανηφορικ μονοπτι που οδηγε μετ απ 35 περπου λεπτ πεζοπορας στην κορυφ του λφου του Προφτη Ηλα (463 μ.) που και τα χνη του αρχαου ιερο.

Αρχαοι πργοι (6ου – 3ου π. Χ. αι.)

Κατ την περοδο της ακμς του νησιο (γρω στον 6ο αι. π. Χ.) και λγω του πλοτου απ τα κρδη της εκμετλλευσης των μεταλλεων οι Σιφνιο ρχισαν να κατασκευζουν να δκτυο πργων σε λη την κταση του νησιο. Αρχικ κοντ στα μεταλλεα και αργτερα και στο υπλοιπο νησ, σε καλλιεργσιμες περιοχς και σε στρατηγικς θσεις (κορυφς υψωμτων και πλαγις). Οι οχυρωματικς και αμυντικς αυτς κατασκευς χρησμευαν τσο ως παρατηρητρια και φυλκια που εξασφλιζαν την επικοινωνα μσα κι ξω απ το νησ σο και ως καταφγια του αγροτικο πληθυσμο σε ξαφνικς πειρατικς επιδρομς. λοι οι πργοι του νησιο ταν στρογγυλο. Επικοινωνοσαν μεταξ τους αλλ και με τις αρχαες ακροπλεις με σματα κατπτρων καπνο. Σμερα η αρχαιολογικ υπηρεσα χει καταγρψει 77 αρχαους πργους στη Σφνο, περισστερους δηλαδ απ να πργο αν τετραγωνικ χιλιμετρο. Αρκετο απ αυτος βρσκονται σε απομακρυσμνα σημεα και εναι πιο δυσπρσιτοι, αλλ υπρχουν και αρκετο που εναι πιο εκολα προσβσιμοι.

Απ αυτος που σζονται σε αρκετ μεγλο ψος και εναι πιο ευπρσιτοι, ξεχωρζουν ο σπρος Πργος στον Παντοκρτορα (6ου π. Χ. αι.), ο Μαρος πργος στα Εξμπελα (5ου π. Χ. αι.) και ο Πργος στου Καδ στο δρμο για Βαθ(4ου π. Χ. αι.) Απ το 2003, σχεδν δυμιση χιλιδες χρνια μετ την πρτη χρση τους, τοπικο φορες και δεκδες εθελοντς αναβινουν το σστημα επικοινωνας των φρυκτωριν κθε χρνο την Κυριακ της Πεντηκοστς.

Ιερ των Νυμφν στις Κορακις

Στην περιοχ « Κορακις» στις Καμρες ( ξεκινντας απ’ το Υδραγωγεο και πολ χαμηλτερα απ τη Μαρη Σπηλι), βρσκεται το «Ιερ των Νυμφν» με την εγχρακτη επιγραφ σε βρχο αριστερ απ την εσοδο της σπηλις «ΝΥΦΕΩΝ ΗΙΕΡΩΝ»

Αρχαος Τμβος "Σωροδι" (17ος-11ος π.Χ. αι)

Πρκειται για μεγλη κατασκευ, πιθανς μυκηνακς θολωτς τφος, στη θση που εναι γνωστ με το τοπωνμιο «Σωροδι» ( στην περιοχ του Παντοκρτορα), που προφανς οφελεται στον χωμτινο σωρ εν εδη τμβου. Η κατασκευ εναι υπργεια, κτισμνη σε σχετικ εππεδη επιφνεια. λλωστε γι αυτ το λγο και προκειμνου να συγκρατηθε ο χωμτινος σωρς που τον σκεπζει εχε κατασκευαστε περιμετρικ στη βση του κυκλπειο βαθμιδωτ νδηρο, το οποο εναι ορατ παρ την πυκν βλστηση. Στη δυτικ πλευρ, η οποα εναι και η πιο απτομη, διαμορφνονται δκα βαθμδες συνολικο ψους 5,50 μ. Το μγιστο ψος του τμβου μαζ με το βαθμιδωτ ανλημμα φτνει τα 20,45 μ. Απ την ταφικ αυτ κατασκευ, η οποα πιθανν να εχε συληθε δη κατ την αρχαιτητα, χει καταρρεσει η οροφ και τμμα των κθετων κτιστν τοιχωμτων, το δε υλικ αυτ βρσκεται επιτπου. Ο Σιφνις αρχαιολγος Ικωβος Δραγτσης, σε μικρ ανασκαφικ ρευνα που πραγματοποησε τα τη 1915-1916, βρκε στην επχωση του τφου λγα ρωμακ στρακα. Το «Σωροδι» αποτελε να εντυπωσιακ μνημεο που εναι ορατ απ πολλ σημεα της περιοχς και χει μεση οπτικ επαφ με την μυκηνακ ακρπολη στο λφο του Αγου Ανδρα. Δεν αποκλεεται να πρκειται για τφο κποιου μυκηναου ρχοντα που εχε σχση με τη θλασσα και για τον οποο διλεξαν αυτ την τσο προνομιακ θση στην εσοδο του κλπου του Πλατ Γιαλο.

Μουσεα

Αρχαιολογικς χρος Αγου Ανδρα - Εκθετριο

Πρκειται για το νετερο και το πιο σγχρονο μουσεο του νησιο (ανοιχτ για το κοιν απ το 2010). Εδ εκτθενται διφορα επιλεγμνα ευρματα απ τις ανασκαφς της περιοχς καθς και πλοσιο ντυπο και ηλεκτρονικ εποπτικ υλικ τσο για την Ακρπολη του Αγ. Ανδρα σο και για το υπλοιπο νησ (Αρχαο στυ-Κστρο Σφνου, Μεταλλεα Σφνου, Αρχαοι πργοι) απ τους προστορικος χρνους ως την στατη αρχαιτητα. To 2012 ο χρος τιμθηκε με το βραβεο EUROPA NOSTRA ως εξαιρετικ παρδειγμα διατρησης και ανδειξης της πολιτιστικς κληρονομις.

Λειτουργε λο το χρνο, καθημεριν εκτς Δευτρας και αργιν απ τις 8:30 το πρω ως τις 15:00. (τηλ. 2284031488)

Αρχαιολογικ μουσεο Σφνου στο Κστρο

Το κτριο κατασκευστηκε απ την Αρχαιολογικ Υπηρεσα στη δεκαετα του ‘70 σε οικπεδο που δρισε ο Σιφνις καθηγητς Γ. Μαριδκης και στεγζεται σε διροφο κτριο στο εσωτερικ του χωριο. Αναπαλαιθηκε απ το Υπουργεο Πολιτισμο στις αρχς της δεκαετας του 1980 και απ το 1986 λειτουργε κανονικ. Στις συλλογς του περιλαμβνει ευρματα απ διφορες θσεις του νησιο πως: Γλυπτ (επιτμβια, αγλματα, αρχιτεκτονικ μλη κ.λ.π.) απ την αρχακ μχρι και τη ρωμακ εποχ (6ος αινας π.Χ. - 1ος αινας π.Χ.), κεραμικ απ το Κστρο απ τη γεωμετρικ μχρι και την ελληνιστικ εποχ ( 8ος αινας π.Χ. - 2ος αινας π.Χ.), και νομσματα. Απ τα σημαντικτερα εκθματα του εναι η ανθεμωτ επστεψη μαρμρινης επιτμβιας στλης ( 4ου αινας π.Χ.), το κεφλι απ μαρμρινο γυναικεο γαλμα (4ος αι. π.Χ.) το κεφλι κορου απ μρμαρο (μσα 6ου αι. π.Χ.), το μαρμρινο ιωνικ κιονκρανο (6ου αι. π.Χ.), η μαρμρινη επιτμβια στλη (ελληνιστικν χρνων).

Λειτουργε καθημεριν εκτς Δευτρας και αργιν. Πληροφορες: τηλ. 22840 31022

Λαογραφικ μουσεο στην Απολλωνα

Στεγζεται στην κεντρικ πλατεα (πλατεα Ηρων) στην Απολλωνα. Το μουσεο εναι ιδιοκτησα του Συνδσμου Σιφνων και περιλαμβνει εκθματα απ την παραδοσιακ ζω του νησιο πως αγροτικ εργαλεα, εδη οικιακς χρσης, τοπικς ενδυμασες, κλπ. Κυριτερα εκθματ του εναι η συλλογ σπαθιν και τουφεκιν, η συλλογ παλαιν ενδυμασιν, ξυλγλυπτα και μπαολα, κεντματα και δαντλες, εδη οικιακς χρσεως (ανμεσα τους και κουτλια & μαχαρια απ την Κωνσταντινοπολη), αγροτικ σκεη, εδη ψαθοπλεκτικς (πως τα περφημα σιφνικα σκιδια), μελισσοκομικς και αγγειοπλαστικς, προτομς σιφνιν προσωπικοττων, αρχεα εφημερδων Σφνου.

Το μουσεο εμπνεστηκε και οργνωσε ο Σιφνις δσκαλος, συγγραφας και λαογρφος Αντνης Τρολλος.

Λειτουργε τη θεριν περοδο. Πληροφορες: τηλ. 22840 33730

"Εμες παλι στα σπτια μας" - κθεση λαογραφικo υλικο "Ιωννης Ατσνιος" στον Αρτεμνα

Πρκειται για να παλι σιφνικο σπτι παραδοσιακς αρχιτεκτονικς και εναι διαμορφωμνο πως τα περισστερα σιφνικα σπτια της παλιτερης εποχς με παραδοσιακ πιπλα, εργχειρα, κδρα (φωτογραφες, γκραβορες, λιθογραφες), καθρφτες, λμπες απ οπαλνα, πλινα σκεη, ραπτομηχαν, να γραμμφωνο του 1900, να λκνο του 1880 απ την Κωνσταντινοπολη, μια εταζρα του 1880, πολτικους τσεβρδες, πολτικους δσκους, παραδοσιακς φορεσις, να ραδιφωνο της εποχς του μεσοπολμου, παλις εφημερδες, προικοσμφωνα κ.α. Εδ εκτθενται επσης ατομικ και υπηρεσιακ γγραφα του Αρτεμωνιτη ποιητ Ιωννη Γρυπρη καθς και ο καναπς του ποιητ.

Η κθεση οργανθηκε και λειτουργε απ το 2008 απ τον Πολιτιστικ Σλλογο Σφνου.

Λειτουργε απ τις 15 Ιουλου ως τις 15 Σεπτεμβρου τις απογευματινς ρες (19:00-23:00)

Μουσεο εκκλησιαστικς τχνης στη Μον Βρσης στα Εξμπελα

Πρκειται για «Σπουδ για τη Βυζαντιν και Μεταβυζαντιν Σφνο» σε χρο του μοναστηριο της Παναγας της Βρσης Βρυσιανς. Στο χρο του εκτθενται χειργραφα, περγαμηνς με κδικες, ντυπα παλαιν εκδσεων, Ευαγγλιο του 1796, λειψανοθκες, εξαπτρυγα, ιερ σκεη, μφια, εικνες, το κεντητ φελνι της Κασσιανς κ.α

Πληροφορες: τηλ. 22840 31937

Παραλες

Η ακτογραμμ και η γεωγραφα των ακτν της Σφνου σχηματζει παραλες για λα τα γοστα. Σε αρκετ σημεα του νησιο υπρχουν απομονωμνες αμμουδις, βραχδεις ακτς, παραλες με βτσαλα και οργανωμνες παραλες, δο απ τις οποες βραβεονται με τη Γαλζια Σημαα. Οι περισστερες παραλες εναι προσβσιμες οδικς, εν υπρχουν και μερικς στις οποες φτνει κανες απ γραφικ μονοπτια δια θαλσσης.

Λγα λγια για τις γνωσττερες...

Καμρες

Οι Καμρες βρσκονται 5 χιλ. απ την Απολλωνα, εναι το λιμνι της Σφνου και ο μεγαλτερος παραλιακς οικισμς του νησιο.

Στις Καμρες υπρχουν τα περισστερα ενοικιαζμενα δωμτια, ξενοδοχεα, εστιατρια, παντοπωλεα, καταστματα, φορνοι, ιδιωτικς χρος κατασκνωσης, τουριστικ γραφεα, καφενεα, ζαχαροπλαστεα, αγγειοπλαστεα, Δημοτικ Γραφεο Πληροφοριν, Λιμενικς Σταθμς.

Στην απναντι πλευρ των Καμαρν, την «Πρα Πντα», βρσκεται η περιοχ της Αγας Μαρνας απ την ομνυμη εκκλησα που βρσκεται στην πλευρ του λφου. Και στην Αγα Μαρνα υπρχουν ενοικιαζμενα δωμτια, ξενοδοχεα, παντοπωλεο, καφ, εστιατρια.

Ανμεσα στις δυο περιοχς απλνεται η παραλα των Καμαρν, μια απ τις ομορφτερες αμμδεις παραλες του νησιο με παρθνα βλστηση, καλαμινες, παρκτια λμνη και αμμλοφους με «κρινκια της μμου» που ανθζουν τον Αγουστο. Η παραλα βραβεεται κθε χρνο απ το FEE με τη γαλζια σημαα της Ευρωπακς νωσης εκπληρνοντας τα 32 αυστηρ κριτρια του προγρμματος (καθαριτητα, οργνωση, ποιτητα νερν κολμβησης, ασφλεια, ναυαγοσωστικ, πρτες βοθειες, υπηρεσες, εγκαταστσεις κλπ.)

Απ τις Καμρες ξεκινον πεζοπορικς διαδρομς προς το ιερ των Νυμφν στις Κορακις, τη Μαρη Σπηλι, τις εγκαταστσεις των παλιν ορυχεων και την περιοχ NATURA. λλο μονοπτι αυξημνης δυσκολας οδηγε βρεια απ το εκκλησκι της Αγας ννας στην Πρα Πντα, στον γιο Συμεν. Μα ακμα πεζοπορικ διαδρομ κατευθνεται ανατολικ προς την Απολλωνα και τους κεντρικος οικισμος.

Πλατς Γιαλς

Ο Πλατ Γιαλς εναι μια απ τις μεγαλτερες αμμδεις παραλες του νησιο και αποτελε τη δημοφιλστερη επιλογ των Ελλνων επισκεπτν.

Η παραλα του Πλατ Γιαλο βραβεεται κθε χρνο απ το FEE με τη γαλζια σημαα της Ευρωπακς νωσης εκπληρνοντας τα αυστηρ κριτρια του προγρμματος (καθαριτητα, οργνωση, ποιτητα νερν κολμβησης, ασφλεια, ναυαγοσωστικ, πρτες βοθειες, υπηρεσες, εγκαταστσεις κλπ.)

Στην αριστερ πλευρ του κλπου χει κατασκευασθε αλιευτικ καταφγιο που παρχει υπηρεσες και σε σκφη αναψυχς.

Στο κντρο του οικισμο, δπλα στην πλατεα «Αλεξνδρου Βερνκου» υπρχει μικρ ανοιχτ θεατρκι.

Ενδιαφρον παρουσιζει επσης η εκκλησα της Αγας Σοφας δεξι του κεντρικο αυτοκινητδρομου.

Στα αξιοθατα της περιοχς συγκαταλγεται και ο σπρος Πργος που βρσκεται 1,5 χιλιμετρο βορειοανατολικ της παραλας, νας απ τους 77 αρχαους πργους –φρυκτωρες του νησιο και απ τους καλτερα διατηρημνους.

Στον Πλατ Γιαλ υπρχουν ενοικιαζμενα δωμτια, ξενοδοχεα, εστιατρια, παντοπωλεα, τουριστικ γραφεο, καφενεα, αγγειοπλαστεα.

Πολλς πεζοπορικς διαδρομς ξεκινον απ το χωρι με κατεθυνση τη Φυκιδα το Βαθ και τους κεντρικος οικισμος.

Απναντι απ την παραλα του Πλατ γιαλο βρσκεται το ακατοκητο νησκι της Κιτριανς με μοναδικ κτσμα την εκκλησα της ομνυμης Παναγις, την αρχαιτερη του νησιο (10ου – 11ου αι.)

Βαθ

Το Βαθ βρσκεται στα δυτικ, 10 χιλιμετρα απ την πρωτεουσα Απολλωνα.

Στην «Ποντα του Πολεμικο», το βρειο κρο του κλπου, η αρχαιολογικ σκαπνη χει φρει στο φως προστορικος οικισμος και τφους. Στο κοντιντερο παρελθν και μχρι το Δετερο Παγκσμιο Πλεμο το Βαθ υπρξε οικισμς αγγειοπλαστν.

Εναι απ τις ομορφτερες και μεγαλτερες αμμδεις παραλες του νησιο με τα προστατευμενα «κρινκια της μμου» να ανθζουν το κοντ στο Δεκαπενταγουστο.

Εδ υπρχουν ενοικιαζμενα καταλματα, εστιατρια, παντοπωλεα, καφενεα και αγγειοπλαστεα.

Απ το Βαθ ξεκινον πολλς πεζοπορικς διαδρομς μσα στην περιοχ NATURA αλλ και προς τη Φυκιδα και τον Πλατ Γιαλ στα ανατολικ.

Πνω στην παραλα βρσκεται και το μορφο εκκλησκι των Ταξιαρχν (16ου αι) που γιορτζει με πανηγρι 3 φορς το χρνο (Ιολιο, Σεπτμβριο και Νομβριο).

Φρος

Απνεμο λιμανκι και ψαροχρι 7 χιλ. απ την Απολλωνα, ο Φρος υπρξε λιμνι της Σφνου ως το 1883 και πρε το νομα του απ τον αρχαο πργο που υπρχε πνω στην παραλα (εκε που σμερα αρχζει το μονοπτι απ το Φρο για το Γλυφ). Στην προβλτα του Φρου υπρχει μικρ πετρκτιστο θεατρκι στο οποο, κατ τη διρκεια της καλοκαιρινς περιδου, πραγματοποιονται διφορες πολιτιστικς εκδηλσεις.

Στο Φρο υπρχουν τρεις μικρς αμμδεις παραλες:

Η κεντρικ, εκε που καταλγει η σφαλτος, με καταπληκτικ θα στη Χρυσοπηγ, διαθτει εστιατρια, ταβρνες, καφ μπαρ και παντοπωλεο.

Η παραλα του Γλυφο που ονομζεται τσι απ πηγδι με γλυφ νερ που υπρχει εκε απ αρχαιοττων χρνων μχρι σμερα, βρσκεται στη δεξι πλευρ της παραλας του Φρου. Απ το Γλυφ αρχζει μορφο πλακστρωτο μονοπτι – φωτιζμενο τη νχτα – που οδηγε στην παραλα του Αποκοφτο και τη Χρυσοπηγ. Στα δεξι της παραλας εναι ορατ η σκλα των μεταλλεων και οι εγκαταστσεις φρτωσης μεταλλεματος του αρχαου ορυχεου της περιοχς.

Τλος η Φασολο βρσκεται στα αριστερ της παραλας του Φρου και διαθτει να εστιατριο και ενοικιαζμενα δωμτια. Στη Φασολο βρσκεται και το μοναστρι του Σταυρο του Φρου.

Πεζοπορικς διαδρομς που ξεκινον απ το Φρο, οδηγον στην Ακρπολη στο λφο του Αγου Ανδρα και στο Κστρο.

Χρυσοπηγ

Δκα χιλιμετρα απ την Απολλωνα και λγο πριν τον Πλατ Γιαλ, βρσκεται το πιο δημοφιλς σημεο του νησιο, η Χρυσοπηγ.

Στο ακρωτριο της Χρυσοπηγς υπρχει το ομνυμο μοναστρι της Παναγις της Χρυσοπηγς (1523), πολιοχου και προσττιδας της Σφνου που γιορτζει με πανηγρι την παραμον της Αναλψεως. Το πανηγρι της Χρυσοπηγς χει ιδιατερο τελετουργικ που περιλαμβνει περιφορ της εικνας στους οικισμος και ολονυχτα και προσελκει κθε χρνο εκατοντδες προσκυνητς.

Τα βρχια της Χρυσοπηγς εναι αγαπημνο ορμητριο πολλν κολυμβητν.

Ανατολικ της εκκλησας υπρχει η αμμδης παραλα του «Αποκοφτο» με τα γαλαζοπρσινα νερ και μοναδικ κτρια στην αμμουδι τα δυο της εστιατρια. Απ κει ξεκινει πλακστρωτο μονοπτι που οδηγε στην παραλα του Γλυφο στο Φρο.

Δυτικ της εκκλησας βρσκονται οι «Σαορες», μικρ απμερη παραλα με βτσαλα.

Στα αξιοθατα της περιοχς και ο σπρος Πργος που βρσκεται κοντ στη διασταρωση Πλατ Γιαλο Χρυσοπηγς, εναι ο πιο δισημος απ τους 77 αρχαους πργους του νησιο και απ τους καλτερα διατηρημνους.

Στην ευρτερη περιοχ της Χρυσοπηγς υπρχει παντοπωλεο και λγα τουριστικ καταλματα.

Χερνησσος

Η Χερρνησος εναι η βορειτερη παραλα του νησιο και απχει 15 χιλιμετρα απ την Απολλωνα. Πρκειται για γραφικ ψαροχρι με μικρ αμμουδι. Εδ υπρχουν ταβρνες, μικρ παντοπωλεο, λγα ενοικιαζμενα δωμτια και παραδοσιακ εργαστριο αγγειοπλαστικς.

Τα βορειτερα κτσματα του νησιο βρσκονται στο λφο πνω απ τον οικισμ. Πρκειται για την εκκλησα του Αγου Γεωργου και τα απομεινρια αρχαου πργου.

Στο δρμο για τη Χερρνησο συναντμε τους μικρος οικισμος Τρουλλκι και Διαβροχα καθς και μερικ εργαστρια αγγειοπλαστικς.

Βρουλδια

Μικρ παραλα με βτσαλα, 14 χιλιμετρα απ την Απολλωνα και να χιλιμετρο περπου πριν την Χερρνησο.

Στην παραλα υπρχουν δο καφ – εστιατρια που διαθτουν ομπρλες και ξαπλστρες για τους λουμενους.

Φυκιδα

Μικρ παραλα με αμμουδι μεταξ του Πλατ Γιαλο και του ρμου στο Βαθ. Δπλα στην παραλα υπρχει το εκκλησκι του Αγου Γεωργου και πσω απ αυτν νας απ τους αρχαιτερους ελαινες του νησιο με χνη παλιο καρδρομου.

Η παραλα εναι προσβσιμη απ τη θλασσα και απ μονοπτια που ξεκινον απ τον Πλατ Γιαλ το Βαθ.

 

Μαρα Ναδλη, δμαρχος Σφνου

Γεννθηκε το 1969 στη Σφνο.

Γονες της ο Μανλης και η Ελευθερα Ναδλη.

Σποδασε κλασικ φιλολογα στη Φιλοσοφικ Σχολ του Πανεπιστημου Ιωανννων.

Απ το 1993 και για δυο χρνια εργστηκε στην Αθνα  στο χρο της
ιδιωτικς εκπαδευσης.

Η αγπη για το νησ της την οδγησε, το 1995, στην απφαση να
εγκατασταθε μνιμα σε αυτ.

Απ το Νομβριο του 1999 ως και το Νομβριο του 2018 υπηρτησε ως
διοικητικ υπλληλος στο Δμο Σφνου, αρχικ στο πλασιο του
Προγρμματος Διοικητικς Εξυπηρτησης Πολιτν του Αιγαου «Αστερας»
και στη συνχεια στο Κντρο Εξυπηρτησης Πολιτν. Απ το 2003 ανλαβε
καθκοντα γραμματα τσο του Δημοτικο Συμβουλου σο και των
Επιτροπν του Δμου (Δημαρχιακς, Οικονομικς, Τουριστικς κ.λ.π.).
Παρλληλα, απασχολθηκε στο αντικεμενο της διοργνωσης των
πολιτιστικν εκδηλσεων - δρσεων και, κατ το τελευταο διστημα, στο
Γραφεο Καταστημτων του Δμου.

Για 16 χρνια,  στο πλασιο της ενεργοποησς της στο Διοικητικ
Συμβολιο ενς απ τους πλον δραστριους συλλγους  της Σφνου και
απ τη θση της Προδρου για 12 ολκληρα χρνια, εχε την τιμ της
συνεργασας με πολλος συμπατριτες της,  με τους οποους μοιρστηκε
τη χαρ της κοινς εθελοντικς προσπθειας.

Εναι παντρεμνη με τον Αντνη Κραβο και μητρα δυο παιδιν, του
Νικηφρου και της Ελευθερας.

ΔΗΜΟΣ ΣΙΦΝΟΥ

- . 84003

T: +30 22840 31977 / F: +30 22840 31977

W: www.sifnos.gr

E: portal@sifnos.gr

fb: Sifnos.Gr