Στη Χανγκζού της επαρχίας Τσετσιάνγκ στην Κίνα, την ημέρα της
Εργατικής Πρωτομαγιάς, δεν παρέλασαν μόνο οι εργάτες τιμώντας την
επέτειο.  «Παρέλασε» και κάτι άλλο: μια πλήρως λειτουργική «μοίρα
ρομποτικής αστυνομίας», σηματοδοτώντας ένα νέο και αρκετά δυστοπικό
κεφάλαιο στην αστυνομική επιτήρηση.
Δεκαπέντε ρομπότ τοποθετήθηκαν σε σημεία-κλειδιά της πόλης, για να
ρυθμίζουν την κυκλοφορία, να επιβλέπουν παραβάσεις και να υποστηρίζουν
το ανθρώπινο δυναμικό της  αστυνομίας. Με άλλα λόγια: Ο… Κινέζος
«Ρόμποκοπ» είναι πραγματικότητα και όχι σενάριο ταινίας.
Τα ρομπότ αυτά δεν είναι διακοσμητικά. Είναι εξοπλισμένα με συστήματα
οπτικής αναγνώρισης και παρακολούθησης σε συνεχή βάση όλο το 24ωρο,
ικανά να εντοπίζουν παραβάσεις όπως ηλεκτρικά σκούτερ που «ξεφεύγουν»
από τους ποδηλατόδρομους ή οδηγούς χωρίς κράνος.
Τα ρομπότ-τροχονόμοι αφού εντοπίσουν τον παραβάτη του κάνουν μία
ηχητική προειδοποίηση και ταυτόχρονα καταγράφουν τα στοιχεία του
οχήματος, στέλνοντας άμεσα  τα δεδομένα στον κεντρικό σέρβερ της
Τροχαίας και όλα αυτά σε πραγματικό χρόνο.
Τα ρομπότ μπορούν επίσης να λειτουργούν ως «ψηφιακοί τροχονόμοι»,
συγχρονισμένα με τα φανάρια μέχρι και στο χιλιοστό του δευτερολέπτου.
Εκτελούν προκαθορισμένες χειρονομίες : «σταμάτα», «ξεκίνα», «στρίψε
αριστερά», «στρίψε δεξιά»,  με μια ακρίβεια τροχονόμου που, αν μη τι
άλλο, θα ζήλευε οποιοσδήποτε έχει περάσει από κόμβο σε ώρα αιχμής.
Το αποτέλεσμα είναι μια πόλη όπου η κυκλοφορία δεν ρυθμίζεται απλώς.
Εκτελείται με… πρόγραμμα.
Επισήμως, το μοντέλο αυτό παρουσιάζεται ως συνεργασία ανθρώπου και
μηχανής. Στην πράξη, όμως, βλέπουμε κάτι πιο βαθύ: τη σταδιακή
μεταφορά της καθημερινής επιβολής κανόνων σε συστήματα τεχνητής
νοημοσύνης.
Και εδώ το θέμα παύει να είναι τεχνολογικό και γίνεται κοινωνικό.
Γιατί ένα ρομπότ που ρυθμίζει την κυκλοφορία είναι χρήσιμο.
Ένα ρομπότ που καταγράφει, αξιολογεί και ειδοποιεί συνεχώς, είναι κάτι
πιο σύνθετο: είναι ένα μάτι που δεν κλείνει ποτέ.
Η Κίνα δεν είναι η μόνη χώρα που πειραματίζεται με τέτοια συστήματα,
αλλά σίγουρα είναι από τις πιο επιθετικά προχωρημένες στην εφαρμογή
τους.
Όμως η ιστορία της τεχνολογίας έχει δείξει κάτι εξίσου απλό: ό,τι
ξεκινά ως εργαλείο αποτελεσματικότητας, συχνά καταλήγει να αλλάζει τον
τρόπο που ορίζουμε την «κανονικότητα».
Αν το δούμε ψυχρά, η εικόνα είναι σχεδόν σουρεαλιστική: ρομπότ που
κάνουν χειρονομίες τροχονόμου σε μια διασταύρωση, ενώ δίπλα τους
περνούν οδηγοί που πιθανότατα βιάζονται να προλάβουν το φανάρι που…
επίσης αποφασίζει ένας αλγόριθμος.
Το ζήτημα δεν είναι αν αυτά τα ρομπότ κάνουν καλά τη δουλειά τους.
Προφανώς και την κάνουν με ποιο «αυξημένη προσοχή» σε σχέση με έναν
κουρασμένο άνθρωπο σε μία διασταύρωση.
Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν η ανθρώπινη παρουσία αρχίζει να
υποχωρεί όχι επειδή απέτυχε, αλλά επειδή κρίθηκε… λιγότερο αποδοτική.
Γιατί κάπου ανάμεσα στην έξυπνη πόλη και στην πόλη-σύστημα, υπάρχει
μια λεπτή γραμμή. Και αυτή η γραμμή δεν χαράσσεται από την τεχνολογία.
Χαράσσεται από την κοινωνία που αποφασίζει πόσο και τι είδους ρόλο
θέλει να της δώσει.