Σεισμό στο Κίεβο προκαλεί δημοσίευμα των New York Times, το οποίο
αποκαλύπτει ότι η Ουκρανία έχασε περισσότερα από 1,2 δισεκατομμύρια
δολάρια μόνο εντός του 2024 εξαιτίας εκτεταμένης απάτης, υπεξαίρεσης
και κακοδιαχείρισης στις αμυντικές προμήθειες.
Βασισμένο σε εμπιστευτικούς κυβερνητικούς ελέγχους της Υπηρεσίας
Ελέγχου του Κράτους και του Υπουργείου Άμυνας, το ρεπορτάζ φέρνει στο
φως υποθέσεις με εκατοντάδες χιλιάδες ελαττωματικά βλήματα όλμων,
σκανδαλώδεις υπερτιμολογήσεις μέσω ενδιάμεσων εταιρειών, αλλά και τη
συνέχιση ανάθεσης συμβάσεων εκατομμυρίων σε εργολάβους που βρίσκονταν
υπό ποινική διώξη.
 Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα που επικαλούνται οι NYT
αφορά το Χημικό Εργοστάσιο Pavlohrad. Η εταιρεία προμήθευσε τις
ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις με 233.000 άχρηστα βλήματα όλμων, τα οποία
παρουσίαζαν σοβαρά προβλήματα στις πυροδοτικές ασφάλειες και τις
προωθητικές γομώσεις. Ο διευθυντής του εργοστασίου, Λεονίντ Σάιμαν,
συνελήφθη τον Απρίλιο του 2025 για απάτη ύψους 68 εκατ. δολαρίων, ενώ
τον Αύγουστο καταδικάστηκε σε 5 χρόνια φυλάκισης για ξεχωριστή υπόθεση
πώλησης εκρηκτικών σε διογκωμένες τιμές. Παρά το γεγονός ότι οι
αρμόδιοι αξιωματούχοι γνώριζαν για τα ελαττωματικά προϊόντα, η
Υπηρεσία Προμηθειών Άμυνας όχι μόνο δεν διέκοψε τη συνεργασία, αλλά
ανέθεσε στο ίδιο εργοστάσιο την προμήθεια σχεδόν του συνόλου των
βλημάτων πυροβολικού 122 χιλιοστών για το 2025.
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν την πρωτοφανή πραγματικότητα ότι 7 στους 10
μεγαλύτερους στρατιωτικούς εργολάβους της Ουκρανίας λάμβαναν νέες
παραγγελίες, παρότι βρίσκονταν αντιμέτωποι με ανοιχτές ποινικές
έρευνες, συλλήψεις στελεχών για διαφθορά ή συστηματική αθέτηση
προηγούμενων συμβάσεων.
 Η έκθεση αποκαλύπτει ότι 126 εκατομμύρια δολάρια χάθηκαν αποκλειστικά
λόγω της απόρριψης φθηνότερων προσφορών και της επιλογής ακριβότερων
προμηθευτών.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση διαγωνισμού του 2024 για την αγορά
πυραύλων πυροβολικού τουρκικής κατασκευής. Τρεις εταιρείες υπέβαλαν
προσφορές για τους ίδιους ακριβώς πυραύλους του ίδιου τουρκικού
εργοστασίου, με τιμές 4.200, 4.600 και 5.100 δολάρια ανά τεμάχιο.Η
χαμηλότερη προσφορά υποβλήθηκε απευθείας από τον κατασκευαστή (Arca
Defense). Ωστόσο, το ουκρανικό Δημόσιο επέλεξε την ακριβότερη
προσφορά, αναθέτοντας τη σύμβαση σε τσεχική θυγατρική του Czechoslovak
Group, που λειτουργούσε ως ενδιάμεσος. Η επιλογή αυτή επιβάρυνε τον
προϋπολογισμό της Ουκρανίας κατά 130 εκατομμύρια δολάρια επιπλέον,
χωρίς οι ελεγκτές να βρουν καμία απολύτως υπηρεσιακή ή επιχειρησιακή
δικαιολογία.
Ακόμη μία πολύπλοκη υπόθεση αφορά την προμήθεια πυραύλων σοβιετικού
σχεδιασμού από τη Σερβία. Λόγω των διπλωματικών ισορροπιών του
Βελιγραδίου με τη Μόσχα, επιστρατεύτηκε μια αλυσίδα μεσαζόντων. Η
σύμβαση υπογράφηκε με την κρατική ουκρανική εταιρεία
Spetstechnoexport, μια εταιρεία με επιβαρυμένο παρελθόν ερευνών για
ξεπλύματα χρήματος, η οποία έλαβε ειδική «εγγυητική επιστολή» από τις
ουκρανικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών χωρίς νομική κάλυψη. Στη
συνέχεια, η Spetstechnoexport υπέγραψε υπεργολαβία με την αμερικανική
εταιρεία Regulus Global (με επικεφαλής τον πρώην χρηματιστή της
Merrill Lynch, William Somerindyke Jr.), στο πλαίσιο συμφωνιών ύψους
1,7 δισ. δολαρίων.
 Όταν ο Υπουργός Άμυνας, Ρουστέμ Ούμεροφ επιχείρησε να εξορθολογίσει
το σύστημα καταργώντας τους μεσάζοντες, η συμφωνία κατέρρευσε. Στις
αρχές του 2025, η Spetstechnoexport μετατράπηκε στον μεγαλύτερο
οφειλέτη του οργανισμού προμηθειών, πυροδοτώντας ένα γαϊτανάκι αγωγών
και μηνύσεων μεταξύ του ουκρανικού Δημοσίου, της κρατικής εταιρείας
και του Αμερικανού εργολάβου.