 |
|
|  Πέμπτη 4/12
AΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ IQ 228
Μιά Αμερικανίδα η πιο έξυπνη γυναίκα τού κόσμου
AΠΕ-ΜΠΕ,protothema.gr,zougla.gr
Υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται με τόσο σπάνιο χάρισμα, ώστε μοιάζουν σχεδόν καταδικασμένοι να ζήσουν μόνοι τους: απομονωμένοι σε εργαστήρια, σε βιβλιοθήκες, σε χώρους όπου ο κόσμος έξω χάνει το χρώμα του. Η Μέριλιν βος Σαβάντ θα μπορούσε να είναι μια τέτοια περίπτωση: η γυναίκα με το υψηλότερο καταγεγραμμένο IQ στον πλανήτη, η παιδική ιδιοφυΐα που στα δέκα της έλυνε προβλήματα τα οποία άλλοι έβλεπαν μόνο σε συνέδρια.
Κι όμως, αντί να χτίσει έναν κλειστό πύργο γύρω από το μυαλό της, διάλεξε τον δύσκολο δρόμο της εξωστρέφειας. Δεν κρύφτηκε πίσω από αριθμούς, δεν αφοσιώθηκε σε μια μοναχική επιστήμη, δεν φοβήθηκε πως η καθημερινότητα θα «λερώσει» το μύθο της. Αντίθετα, αποφάσισε να απευθυνθεί σε όλους. Να συνομιλήσει με τον κόσμο, να εξηγήσει, να διευκρινίσει, να ακούσει και να απαντήσει. Να κάνει την ευφυΐα της όχι τρόπαιο, αλλά γέφυρα. Κι έτσι μια γυναίκα που θα μπορούσε να μείνει μια απόμακρη φιγούρα μετρήσεων και διακρίσεων, έγινε τελικά κάτι πιο σπάνιο: μια παρουσία οικεία, προσβάσιμη, σχεδόν καθημερινή για εκατομμύρια ανθρώπους.
Η Μέριλιν βος Σαβάντ γεννήθηκε με άλλο όνομα (Μέριλιν Μαχ) στις 11 Αυγούστου 1946 στο Σεντ Λούις του Μιζούρι. Οι ρίζες της ήταν ταπεινές: οι παππούδες της εργάζονταν στα ορυχεία, ενώ οι γονείς της (μετανάστες από τη Γερμανία και την Ιταλία) διατηρούσαν μικρά καταστήματα και επιχειρήσεις. Tο όνομα «Savant» που υιοθέτησε -επώνυμο της μητέρας της- σημαίνει «σοφός λόγιος», ήταν ενδεικτικό του τι θα ακολουθούσε. Η Μέριλιν δεν μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον «παιδιού-θαύματος». Οι γονείς της είχαν αντιληφθεί σχεδόν από την αρχή ότι είχαν να κάνουν μ’ ένα ιδιαίτερο παιδί, ωστόσο επέλεξαν να μην κάνουν δημόσια επίδειξη την εξυπνάδα της, φοβούμενοι πιθανή εκμετάλλευση και προτιμώντας να της εξασφαλίσουν μια όσο το δυνατόν πιο «κανονική» παιδική ηλικία.
Ήταν, όμως, αρκετά νωρίς που το ασυνήθιστο έγινε εμφανές. Σε ηλικία 10 ετών (το 1956) υποβλήθηκε στην αναθεωρημένη έκδοση του τεστ Stanford‑Binet Intelligence Scale (1937 revision). Η αξιολόγηση έκρινε την “ψυχική της ηλικία” ως 22 χρόνια και 10 μήνες. Με βάση τότε τη μέθοδο αξιολόγησης IQ, αυτό μετέφραζε σε μια εντυπωσιακή τιμή IQ 228. Τη μεγαλύτερη που είχε καταγραφεί ποτέ. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, που είχε κάνει το ίδιο τεστ, είχε «γράψει» 184.
Αυτό το αποτέλεσμα δεν ήταν απλώς ένας αριθμός, αλλά η βάση για κάτι που δεν είχε ξαναγίνει. Η Μέριλιν ήταν ένα από τα πολύ λίγα άτομα που έπιαναν τόση απόσταση από τον μέσο όρο. Η εμφάνισή της το 1985 στο Guinness Book of World Records ως «ο άνθρωπος με το υψηλότερο IQ» έδωσε στον τίτλο παγκόσμια διάσταση. Ωστόσο, το ζήτημα των μετρήσεων νοημοσύνης δεν ήταν ποτέ τόσο απλό. Με τα χρόνια, η επιστημονική κοινότητα και οι ίδιοι οι δημιουργοί τεστ ανέδειξαν τα προβλήματα της συγκεκριμένης μεθόδου αξιολόγησης, όπως το ότι η “ψυχική ηλικία” γίνεται ολοένα και πιο παραστατική όσο το παιδί μεγαλώνει.
Στη δεκαετία του 1980 η Marilyn υποβλήθηκε εκ νέου σε τεστ, το Mega Test του Ronald K. Hoeflin, σχεδιασμένο ειδικά για εξαιρετικά ταλαντούχα άτομα. Εκεί πέτυχε 46 από 48 -αποτέλεσμα που μεταφράστηκε, με την τότε μεθοδολογία, σε IQ περίπου 186. Η διαφορά στην κλίμακα συνοψίζει κάτι σημαντικό: η «νοημοσύνη» δεν είναι πάντα ένα σταθερό νούμερο, αλλά εξαρτάται από την κλίμακα και την οπτική. Η ίδια η Μέριλιν αργότερα δήλωσε πως τα τεστ IQ, ακόμη και τα πιο «άρτια», δεν μπορούν από μόνα τους να μετρήσουν ολοκληρωμένα τη νοημοσύνη.
Η Marilyn vos Savant έγινε διάσημη από τη εβδομαδιαία στήλη της “Ask Marilyn” στο περιοδικό Parade, από το 1986 έως το 2023 όταν και σταμάτησε η έντυπη κυκλοφορία του.
Η Μέριλιν το 1986 άρχισε να γράφει την εβδομαδιαία στήλη «Ask Marilyn» στο περιοδικό Parade Magazine. Εκεί απαντούσε σε ερωτήματα αναγνωστών για λογικά προβλήματα, φιλοσοφικά ερωτήματα, γρίφους, αλλά και για πρακτικά ζητήματα, με προσέγγιση που συνδύαζε αυστηρή λογική, αναλυτική σκέψη και σαφή επιχειρήματα. Η δημόσια αναγνώριση της νοημοσύνης της μετατράπηκε σε καριέρα, όχι ως επιστήμονας, αλλά ως συγγραφέας, σχολιάστρια, επιχειρηματίας, δημόσιο πρόσωπο. Δεν βυθίστηκε στις ακαδημαϊκές θεωρίες, αλλά προτίμησε να φέρει το μυαλό της στο ευρύ κοινό, να το χρησιμοποιήσει για να εξηγήσει, να λύνει προβλήματα και να θέτει ερωτήματα.
Σήμερα η Μέριλιν βος Σαβάντ εξακολουθεί να ζει με έναν τρόπο που, όσο περίεργο κι αν μοιάζει για κάποιον που έγινε διάσημος ως «το πρόσωπο με το υψηλότερο IQ», δείχνει περισσότερο ότι επέλεξε μια ήρεμη καθημερινότητα παρά ζωή μες στο φως της δημοσιότητας. Διαμένει στη Νέα Υόρκη, όπου μετακόμισε τη δεκαετία του 1980 για να συνεχίσει την καριέρα της ως συγγραφέας και αρθρογράφος. Κατά καιρούς συμμετείχε σε διοικητικά και συμβουλευτικά συμβούλια -μεταξύ άλλων για οργανισμούς που υποστηρίζουν παιδιά με υψηλές ικανότητες και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Πριν λίγους μήνες έχασε το στήριγμα της ζωής της, τον επί σχεδόν 40 χρόνια σύζυγό της Ρόμπερτ Γιάρβικ (ο πρώτος επιστήμονας που σχεδίασε την τεχνητή καρδιά), όμως στα 80 της εξακολουθεί να ζει έναν «κανονικό» τρόπο ζωής, με ισορροπία ανάμεσα στο μυαλό και το σώμα: γυμναστική, χορό και ταξίδια. Αυτή είναι η συμβουλή της.
|
|
|
|
ΤΟΠΟ ΣΤΑ ΝΙΑΤΑ!
|
Όλα τριγύρω
αλλάζουνε και όλα
στα ίδια μένουν...
ΛΕΕΙ μια λογική ότι, «μεγαλύτερη και από τη σοφία είναι η εμπειρία».
Διότι δεν πρέπει μόνο να είναι κανείς σοφός για να καταλάβει ότι με
την εξουσία «παίζουν» πάντα οι ίδιοι και οι ίδιοι εραστές (κατά μια
έννοια «νταβατζήδες» οι οποίοι και δεν επιτρέπουν σε άλλους να την
αγγίξουν), αλλά θα πρέπει να είναι κανείς και αρκετά έμπειρος ώστε να
την έχει ζήσει για χρόνια αυτήν την στενή σχέση μεταξύ των παραγόντων
- εραστών και της εξουσίας...
ΕΙΠΑ τις προάλλες να θυμηθώ τα παλιά και τα ρεπορτάζ της δεκαετίας του
80, πήρα το αμάξι και τον δρόμο για την Κάρλα, με μουντό καιρό και
πολύ αέρα για να παρακολουθήσω τα εγκαίνια της δημιουργίας της λίμνης,
σχεδόν έναν αιώνα από την αποξήρανσή της. Ιστορικό γεγονός λέω, δεν θα
το χάσω, ποιός ξέρει κάποιοι άλλοι απόγονοι της δικής μας εποχής
μπορεί να την ... αποξηράνουν πάλι, ψάχνοντας ίσως για λύσεις σε
θέματα διατροφικών αναγκών, ή ό,τι άλλο τέλος πάντων θα έχει ανάγκη ο
τόπος και εκείνη η γενιά.
ΕΙΔΑ λοιπόν στην Κάρλα, τι άλλο; νερά...πολλά νερά... Τις γνωστές
«μπάρες» της δεκαετίας του 90, να γίνονται ταμιευτήρες και δυο τρεις
ταμιευτήρες μαζί να σχηματίζουν σήμερα μια μικρή λίμνη. Τον
περιφερειάρχη να ομιλεί στο βήμα για την σπουδαιότητα του έργου, που
χρειάστηκε δεκαετίες να υλοποιηθεί (και την συμβολή βεβαίως πολλών
ανθρώπων της εξουσίας, της κεντρικής και της τοπικής). Είδα πλειάδα
ανθρώπων της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, (ακόμα και της
...παραδιοίκησης) είδα σπουδαίους υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που
βοήθησαν στην επιτάχυνση εκταμίευσης των πόρων, να συμμετέχουν όλοι
στη γιορτή, κυρίως χειροκροτώντας ή φωτογραφιζόμενοι (ανα)μεταξύ τους,
για τον εμπλουτισμό του κοινωνικού βιογραφικού τους ενόψει ενδεχομένως
της όποιας εκλογικής αναμέτρησης...
ΜΠΡΟΣΤΑ από τους φωτογράφους, μια ομήγυρη «παραγόντων» με γύρισαν
δεκαετίες πίσω. Οι ίδιοι άνθρωποι τα ίδια πρόσωπα, πιο γερασμένα πλέον
από τον χρόνο, έπιαναν θέσεις απέναντι από τις κάμερες με μια μαεστρία
επαγγελματική, που απέκτησαν από την πολυετή ενασχολησή τους με τα
κοινά. Πάει λέω...Ή εγώ γέρασα και τους βλέπω όλους ίδιους, ή δεν
υπάρχουν νέοι στον τόπο αυτό να δώσουν άλλη ζωντάνια, άλλη προοπτική
σε ότι έχει σχέση με την ανάπτυξη ακόμα και με την πολιτική
εκπροσώπηση. Δήμαρχοι δεκαετιών, παλιοί πρόεδροι κοινοτήτων, σύμβουλοι
σιτεμένοι από τον χρόνο, πολιτικοί και διευθυντές υπηρεσιών που
ξέχασαν να συνταξιοδοτηθούν, όλοι εκείνοι οι «πολιτευτές», αλλά και οι
πρωτοκλασάτοι κομματάνθρωποι - «ιδιαίτεροι» όλων των χώρων, που
...σταφίδωσε τα πρόσωπά τους ο χρόνος, «γυρολόγοι των εκδηλώσεων»
ιδίως των εγκαινίων (μετα φαγητού παρακαλώ), προσδοκώντας τουλάχιστον
δημοσιότητα, δεν λένε ακόμα να εγκαταλείψουν, να αποτραβηχτούν
παραχωρώντας τις θέσεις τους σε νέους ανθρώπους, ορεξάτους για
δουλειά, πιο δυνατούς να χαράξουν το μέλλον που άλωστε τους ανήκει...
ΔΕΝ είχε τελειώσει η τελετή των εγκαινίων εκεί στα παρακάρλια χωράφια
και μελαγχόλησα. Πήρα τον δρόμο της επιστροφής. Άραγε τι ζητούσα και
γω εκεί; Πάνε πάνω από τρεις δεκαετίες τώρα από την πρώτη σύσκεψη που
είχα παρακολουθήσει τότε ως ρεπόρτερ της «Ελευθερίας» για την
δημιουργία της λίμνης αλλά και την (στα χαρτιά ακόμη) εκτροπή του
Αχελώου! Οι παλιοί «παράγοντες» πρέπει να κλείσουν τον κύκλο της ζωής
τους στα κοινά. Κρίμα όμως, γιατί από μόνοι τους δεν το κάνουν ποτέ οι
περισσότεροι. Η εξουσία είναι μια πλούσια ερωμένη, κρατά ομήρους τους
«τσιμπιμένους» μαζί της. Οι μόνοι που μπορούν να βάλουν τέλος σ´αυτές
τις σχέσεις είναι οι ψηφοφόροι. Κανείς άλλος...
|
|
Γράφει ο Δημοσιογράφος Χρήστος Τσαντήλας
|
Αναλυτικά στη σελίδα "Θέματα" >>
|
 |
|
|
|
